Je hebt de LOI getekend, de due diligence loopt of is net afgerond, en nu ligt de Share Purchase Agreement op tafel. Dit is het document dat de deal definitief maakt. Wat je hierin afspreekt, bepaalt de prijs, ook wie welk risico draagt als er na de overdracht iets misgaat. Dat maakt het de zwaarste stap in het hele overnameproces.
Wat is een Share Purchase Agreement en waarom het cruciaal is voor je overname
Een share purchase agreement is de juridische overeenkomst waarin koper en verkoper vastleggen onder welke voorwaarden de aandelen van het bedrijf overgaan. Niet de LOI, niet de intentieverklaring, maar dit document maakt de deal definitief. Wat je verkoopt, tegen welke prijs, met welke garanties en wie welk risico draagt: het staat allemaal in de SPA.
Dat klinkt als een formaliteit. Het is het tegendeel. In de praktijk zie ik dat de SPA het moment is waarop partijen pas echt concreet worden over vertrouwen en risico. Op hoofdlijnen waren ze het al eens; nu moet dat worden vertaald naar juridisch afdwingbare afspraken.
Een SPA bevat vier kernonderdelen die elk hun eigen gewicht dragen:
Koopprijs en prijsmechanisme. Wat betaalt de koper, en hoe wordt dat bedrag bepaald? Bij completion accounts wordt de definitieve prijs pas na closing vastgesteld op basis van de werkelijke balans; bij een locked box-mechanisme is de prijs gefixeerd op een eerdere peildatum.
Betalingsvoorwaarden. Wordt de koopsom in één keer voldaan, of deels via een earn-out of vendor loan? Dit raakt direct aan jouw financiële zekerheid als verkoper.
Garanties en vrijwaringen. Als verkoper sta je in voor de juistheid van de informatie die je hebt verstrekt. Klopt iets niet achteraf, dan kan de koper terugvallen op deze garanties. Vrijwaringen dekken specifieke, bekende risico’s die je expliciet uit het garantieregime wilt halen.
Opschortende voorwaarden. Welke goedkeuringen of handelingen moeten nog plaatsvinden vóór de overdracht juridisch van kracht wordt?
Een goede SPA voorkomt niet alle discussies na closing, maar zorgt wel dat partijen vooraf expliciet hebben gemaakt wie welk risico draagt.
Verschil tussen een Letter of Intent en een Share Purchase Agreement
De LOI en de SPA markeren twee fundamenteel verschillende momenten in een overname. De Letter of Intent is een niet-bindende intentieverklaring: partijen zijn het op hoofdlijnen eens over de prijs en structuur, maar er ligt nog niets juridisch vast. De LOI schept duidelijkheid over de intentie, niet over de uitkomst.
De Share Purchase Agreement is het tegenovergestelde: een bindend juridisch contract waarin elke voorwaarde is uitgewerkt. Prijs, garanties, vrijwaringen, opschortende voorwaarden, wat er gebeurt als de deal alsnog afketst. Wie welk risico draagt, staat er zwart op wit in.
In de praktijk zie ik dat ondernemers de LOI ondertekenen met het gevoel dat de deal rond is. Dat is begrijpelijk, maar onjuist. De LOI geeft de koper het recht om due diligence te doen; de SPA maakt de overdracht definitief. Tussen die twee documenten zit vaak het meeste onderhandelingswerk, en de meeste risico’s verschuiven.
Het verschil in detail is ook het verschil in binding: een LOI bevat hoofdlijnen, een SPA bevat consequenties.
Verschil tussen een Share Purchase Agreement en een aandeelhoudersovereenkomst
Een Share Purchase Agreement is de overeenkomst die de overdracht van aandelen bij een bedrijfsovername vastlegt: wie verkoopt, wie koopt, voor welke prijs en onder welke voorwaarden. De SPA is eenmalig en afgerond zodra de overdracht heeft plaatsgevonden.
Een aandeelhoudersovereenkomst (SHA) heeft een fundamenteel ander doel. Die regelt de onderlinge verhoudingen tussen aandeelhouders in een lopend bedrijf: wie heeft stemrecht, hoe wordt winst verdeeld, wat zijn de afspraken bij een exit of conflict? De SHA leeft zolang er meerdere aandeelhouders zijn.
Het verschil in timing maakt de verwarring begrijpelijk. Bij een gedeeltelijke overname, waarbij een koper een minderheidsbelang neemt, tekenen partijen soms beide documenten: de SPA om de aandelen over te dragen, en de SHA om daarna de samenwerking te regelen. Twee documenten, twee doelen, dezelfde transactie.
De valkuil is dat ondernemers denken dat de SPA ook de toekomstige samenwerking dekt. Dat doet hij niet. Wie na de overdracht nog samen een bedrijf runt, heeft een aandeelhoudersovereenkomst nodig om te regelen wat er gebeurt als partijen het oneens worden.
Wat gaat er mis bij een slecht opgestelde SPA en waarom juridisch advies onmisbaar is
Een SPA die niet goed is opgesteld, kost je geld. Niet in de vorm van een juridische rekening, maar in de vorm van een geschil dat je na closing niet meer kunt winnen.
Onvoldoende garanties zijn het meest voorkomende risico. Als de garantieclausules te vaag zijn of te veel uitzonderingen bevatten, sta je als verkoper bloot aan claims die je dacht te hebben afgedekt. Andersom: als koper heb je geen verhaal als er na closing verborgen schulden, lopende rechtszaken of contractbreuk opduiken. Een goed opgesteld garantiepakket legt expliciet vast wie welk risico draagt, en tot wanneer een partij aansprakelijk blijft.
Onduidelijke prijsmechanismen zijn het tweede grote struikelblok. Of je nu werkt met completion accounts of een locked box constructie: als de spelregels niet tot op detailniveau zijn vastgelegd, ontstaan er discussies over de definitieve koopprijs. Welke posten tellen mee in het werkkapitaal? Wat geldt als de referentiedatum? Kleine formuleringsverschillen leiden tot grote meningsverschillen, en die worden pas zichtbaar als de deal al is gesloten.
In de praktijk zie ik dat partijen in de onderhandelingsfase snel overeenstemming bereiken op hoofdlijnen, maar dat het in de SPA pas duidelijk wordt wie welk risico echt wil dragen. Dat is precies waarom een standaardtemplate niet volstaat. Elke overname heeft een andere risicostructuur, een andere balans en andere afspraken uit de due diligence. Een jurist die de transactie kent, vertaalt dat naar clausules die ook standhouden als de relatie tussen koper en verkoper later verslechtert.
De advieskosten zijn aanzienlijk. De kosten van een slecht opgestelde SPA zijn dat structureel meer.
Van intentie naar definitief contract
Een share purchase agreement is het moment waarop de deal stopt met onderhandelen en begint met bestaan. Wat erin staat, bepaalt wie welk risico draagt, ook na closing. Wil je jouw SPA of verkoopproces eens aan mij voorleggen? Plan dan een kennismaking.
